تبلیغات
 شهید سید رضا پژوهی میر حسینی - پاداش زیارت امام رضا

پاداش زیارت امام رضا

فضیلت و پاداش زیارت امام رضا - علیه السلام -

محبت ودلبستگى شدید مؤمنان به رسول خدا و اهل بیت او - علیهم السلام - از ویژگیهاوامتیازهاى مومنان است آنان. همواره از ژرفاى جان به اهل بیت عشق مى‏ورزند و در پى دستیابى به رضایت آنان هستند وطبیعى است كه محبت به آنان جلوه‏ها و آثار گوناگونى در زندگى دارد و زیارت مرقدهاى پاك و نورانیشان در زمره مهم‏ترین آن جلوه هاست. اگر حتى یك روایت در فضیلت زیارت معصومان - علیهم السلام - صادر نشده بود، ادب در برابرآنان، مومنان را وامى داشت به زیارت حرم‏هاى مطهرشان مشرف شوند و افزون بر عرض ارادت و شیفتگى خود ازدریاى معنویت بى بدیل و ناپیدا كرانه آنها جرعه‏ها نوشند و روح خود را با نزدیك ساختن به آن ارواح بلند و بى نظیر شاداب سازند.
در روایات رسیده از پیامبر خداو اهل بیت - علیهم السلام - درباره فضیلت زیارت معصومان - علیهم السلام - و آداب آن و گروهى از عبادات و احكام حرمشان روایات متعدد و متنوعى از معصومان - علیهم السلام - رسیده است كه محدثان بزرگ در ثبت و ضبط آنهاكوشیده‏اند.
این نوشته در پى آن است كه سخنان پیامبر خدا - صلى اللَّه وعلیه وآله - و دیگر معصومان - علیهم السلام - را درباره فضیلت زیارت حضرت على بن موسى الرضا- علیه السلام - گزارش كند.
روایات در بردارنده فضیلت زیارت آن حضرت شگفت‏انگیز و بسیار مهم‏تر از آن چیزى است كه در این‏باره‏گفته شده است. همان طور كه مى‏دانیم امام على بن موسى الرضا - علیه السلام - ازبزرگترین مؤمنان، شهیدان، صالحان، صدیقان ویكى از معصومان - علیهم السلام - است. بر طبق روایات و آیات قرآن كسى كه حتى یكى ازصفتهاى یادشده را داشته باشد، نزد خداى متعال جایگاه ممتاز و بلندى دارد وبه طور كلى زیارت قبرش مطلوب است و داراى آثار معنوى.(1)
درمدخل این بخش به عنوان نمونه به چند روایت در این باره اشاره مى‏شود.
جناب كلینى و صدوق دراین باره از حضرت على بن موسى الرضا - علیه السلام - این گونه نقل كرده‏اند:
هریك از امامان معصوم - علیهم السلام - بر گردن دوستان و شیعیان خود پیمان و عهدى دارند و وفاى كامل به آن پیمان و اداى نیكوى آن عهد، زیارت مرقدهاى مطهر آنان است. پس هر كس از سر میل و رغبت به زیارت و اعتقاد به آن چه آنان گرایش داشتند، به زیارت بشتابد، روز قیامت ائمه - علیهم السلام - شفیعان او خواهند بود(2).
بر طبق روایتى دیگر، حسن بن وشّاء مى‏گوید: ازحضرت رضا - علیه السلام - پرسیدم: پاداش زیارت قبریكى از ائمه - علیهم السلام - چیست؟
آن حضرت فرمود: «مانند ثواب زیارت قبر امام حسین است.»
پرسیدم: پاداش كسى كه قبر امام حسین - علیه السلام - را زیارت كند، چیست؟
فرمود: سوگند به خدا پاداش او بهشت است(3).»
عبدالرحمن بن مسلم از امام صادق - علیه السلام - دراین باره‏چنین نقل‏كرده است:
«كسى در زمان مرگ ما، قبرهاى ما را زیارت كند، مانند كسى است كه درزمان حیاتمان ما را زیارت كند(4).»

فضیلت زیارت حضرت امام رضا - علیه السلام -

همان طور كه پیش‏تر اشاره شد، حضرت رضا - علیه السلام - از كامل‏ترین مومنان، صدیقان، مجاهدان، صالحان، شهیدان، هادیان امت وهشتمین معصوم و فرزند رسول خدا و امیرمومنان - علیهماالسلام - است و هر كدام از خصلتهاى یاد شده سبب مى‏شود زیارت ایشان از پاداش و آثار خاصى برخوردار باشد،(5) كه در این نوشته از توضیح آنها صرف نظر مى‏شود و در این بخش روایاتى را كه از پیامبر خدا و ائمه - علیهم السلام - درباره فضیلت زیارت آن حضرت نقل كرده‏اند فراروى خوانندگان مى‏نهیم :

1 - پاداش زیارت حضرت رضا در مقایسه با پاداش حج

جناب شیخ طوسى از حضرت رضا - علیه السلام - نقل كرده است كه آن حضرت فرمود:
«در خراسان بقعه‏اى است و زمانى خواهد آمد كه آن بقعه همواره محل رفت و آمد و مطاف فرشتگان مى‏شود تا روز قیامت كه در صور دمیده مى‏شود و قیامت فرا مى‏رسد.»
پرسیدند: اى پسر رسول خدا! این بقعه كدام بقعه است؟ فرمود:
«این بقعه در سرزمین طوس است، به خدا سوگند! آن زمین باغى از باغهاى بهشت است. هر كه مرا دراین بقعه زیارت كند مانند كسى است كه رسول خدا را زیارت كرده است و براى او پاداش هزار حج مقبول و هزار عمره مقبول نوشته خواهد شد و من و پدرانم روز قیامت شفاعت كننده او خواهیم بود.»(6)
در روایتى دیگر بزنطى مى‏گوید: نامه حضرت رضا - علیه السلام - را خواندم، در آن نامه چنین آمده بود:
«به شیعیان من بگو زیارت من به اندازه هزار حج پاداش دارد.»
بزنطى مى‏گوید از امام جواد - علیه السلام - از روى تعجب پرسیدم: به اندازه هزار حج؟ آن حضرت فرمود: «آرى: به خدا سوگند كسى كه او را زیارت كند در حالى كه حق او را مى‏شناسد، به اندازه هزار، هزار حج (یك میلیون حج) پاداش دارد(7).»
بر طبق روایتى دیگر امام موسى بن جعفر - علیه السلام - فرمود:
«كسى كه قبر فرزندم على - علیه السلام - را زیارت كند، پاداش او هفتاد حج نیكو و مقبول خواهد بود.»
مازنى مى‏گوید: از سر تعجب پرسیدم: هفتاد حج؟ فرمود:
«هفتاد هزار حج.»
عرض كردم: زیارت او به اندازه هفتاد هزار حج پاداش دارد؟ فرمود: آرى! بسیارى از حج هاپذیرفته نمى‏شوند. هر كس فرزندم على را زیارت كند ویك شب نزد ایشان بماند، به كسى مى‏ماند كه خدا را در عرش زیارت كرده است.»(8)
در برخى از این روایات هفتاد حج و در برخى هزارحج و عمره و در برخى یك میلیون و در برخى هفتاد هزار حج وعمره پاداش زیارت امام رضا - علیه السلام - قرار داده شده است.
این روایات با هم ناسازگارى ندارد؛ زیرا گروهى از روایات به طور روشن نشان مى‏دهد كه مخاطبان امام كاظم، امام رضا و امام جواد - علیهم السلام - زمینه و ظرفیت شنیدن فضیلت بسیار گران و ارزشمند زیارت آن حضرت را نداشتند؛ از این رو، امام - علیه السلام - ظرفیت آنان را ملاحظه كرده و باتوجه به آن از ثواب زیارت مرقد مطهر حضرت رضا - علیه السلام - سخن مى‏گفتند. گواه این نكته آن است كه آنان از شنیدن حتى اندكى از اجر زیارت آن حضرت شگفت زده مى‏شدند. همان طور كه روایات یاد شده نشان‏گر آن است كه اجر بالا و ثواب هزارهزار حج براى همه زائران ایشان نیست، بلكه تنها آن دسته از زائران ایشان از آن مرحله از پاداش بهره خواهند برد كه از روى معرفت ایشان را زیارت كنند و حق آن حضرت را به گونه‏اى شایسته بشناسند.
افزون بر آن كه، همان طور كه خواهد آمد، زیارت حضرت رضا - علیه السلام - در همه زمان ها یكسان نیست بلكه در برخى از زمانها فضیلت افزون‏ترى دارد و نیز باید توجه داشت گروهى از زائران در مسیر زیارت به رنج و زحمت مى‏افتند و زیارت براى آنان سختى‏هایى دارد، كه پاداش زیارت این گروه بیش‏تر خواهد بود.

2- نشاط و شادابى

زیارت امام رضا - علیه السلام - براى زائرانى كه از سر شوق و عشق به بارگاه ملكوتى و قدسى آن حضرت مشرف شده‏اند، فواید گوناگونى دارد. آن حرم پاكیزه و دل‏انگیز سرشار از معنویت است و جذبه‏هایش آن چنان تاثیرى بر جان زائر مى‏گذارد كه به مقدار ظرفیتش مى‏تواند از آن چشمه جوشان معنویت بنوشد و در نتیجه اندوه نشسته بر جان او زدوده شده و غمها از جانش رخت بر مى‏بندد. پیامبر اعظم - صلى اللَّه وعلیه وآله - فرمود:
«پاره تن من در خراسان دفن خواهد شد. هر انسان اندوهناكى او را زیارت كند، خداى عزوجل اندوه او را از بین خواهد برد و هر گناهكارى كه به زیارت او بشتابد، خدا گناهانش را مى‏آمرزد.»

3- آمرزش گناهان

زمین طوس و آن جاكه فرزند بى همتاى موساى فاطمه - علیهماالسلام - به خاك سپرده شده گوهرى است گرانبهاكه خاك بهشت بر آن حسرت برد و فرشتگان براى زیارت آن گروه گروه از آسمان به زمین مى‏شتابند. فضاى معنوى و الهى حرم مطهر به گونه‏اى است كه جان زائران در زلال كوثر ان شست‏وشو داده خواهد شد و گناهشان خواهد ریخت. در واقع، آنان كه از سر صدق و براى زیارت پا در آن زمین قدسى مى‏گذارند، خداى عزوجل جامه ذلت معصیت را از تن هایشان مى‏كند و بار سنگین گناه را از دوششان بر مى‏دارد.
در روایات متعددى به این نكته اشاره شده است. امام جواد - علیه السلام - فرمود:
«هركس قبر پدرم را در طوس زیارت كند، خدا گناهان گذشته و آینده‏اش را مى‏آمرزد(9).»
وشاء مى‏گوید: على بن موسى الرضا - علیه السلام - درباره فضیلت زیارت قبرشان چنین فرمودند:
«به زودى از سر ظلم و ستم با سم كشته خواهم شد. هر كس مرا زیارت كند و حال آن كه حق مرا مى‏شناسد، گناهان گذشته و آینده‏اش را خدا مى‏آمرزد.»(10)

4 - نجات و فریاد رسى

بر طبق آیات قرآن و سخنان معصومان - علیهم السلام - قیامت روز دشوارى است؛ روزى است كه پرده‏ها كنار مى‏رود و خداى متعال چهره واقعى آدمیان را مى‏نمایاند و همه باید پاسخ گوى اعمال خود باشند. این روز بسى طولانى است و براى رهایى از دشواریهاى آن باید از مراحل مختلف به سلامت عبور كرد. برخى از این مراحل هولناك عبارت است از هنگامى كه نامه‏هاى اعمال گناهكاران و صالحان به آنان داده مى‏شود و زمانى كه این اعمال با ترازوهاى خاص سنجیده و وزن مى‏گردد و گاه عبور از پل صراط. بر پایه روایاتى كه محدثان بزرگ شیعه و سنى روایت كرده‏اند، در آن شرایط حساس، حضرت رضا - علیه السلام - زائرانش را دستگیرى كرده و نجات مى‏دهد.
حمدان دیوانى از آن حضرت در این باره این گونه نقل كرده است:
«هر كس مرا با دورى سرا و مقبره‏ام زیارت كند، روز قیامت در سه جایگاه او را درمى‏یابم و از هولهاى رستاخیز مى‏رهانم. آن گاه كه نامه‏هاى اعمال از چپ و راست به انسانها داده شود و به هنگام گذر از صراط و در برابر میزان.»(11)

5 - شفاعت

بسیارى از آدمیان دست كم بخش عظیمى از زندگى خود را با غفلت مى‏گذرانند و چون روز حساب فرا رسد باید در برابر خداى متعال بایستند و پاسخ آن چه را كرده‏اند و گفته‏اند و روا داشته‏اند، بدهند و خود را براى كیفر یا پاداش الهى آماده سازند و هول و هراس و دریغ و پشیمانى و بزرگى كیفر خداى متعال در آن روز به اندازه‏اى است كه نمى‏توان آن را توصیف كرد. در آن اوضاع و احوال سخت و سهمگین است كه اولیاى الهى دوستان خود را شفاعت كرده و از هلاكت مى‏رهانند. بزنطى چنین روایت كرده است:
«از حضرت رضا - علیه السلام - شنیدم كه فرمود: هر كس از دوستانم مرا زیارت كند در حالى كه حقم را بشناسد، روز قیامت او را شفاعت خواهم كرد.»(12)
در روایتى دیگر، حسن بن فضال از آن حضرت این گونه نقل كرده است:
«من مسموم و كشته و در غربت دفن خواهم شد و این مطلب را از طریق پدرم، به نقل از پدرش و اجدادش، از امیرمؤمنان، على بن ابى طالب از رسول خدا - صلى الله علیه و آله - مى‏دانم. آگاه باشید هر كس مرا با غربت و دورى سرایم زیارت كند، من و پدرانم روز قیامت شفیعان او خواهیم بود و كسى كه ما شفیع او باشیم، اگر چه به اندازه جن و انس گناه داشته باشد، گناهان او بخشیده خواهد شد.»(13)
بر طبق روایتى دیگر، هروى مى‏گوید: حضرت رضا - علیه السلام - وارد قبه‏اى شد كه هارون در آن دفن شده است و با دست مباركش در كنار آن خطى كشید و فرمود:
«این تربت من است و در آن دفن خواهم شد و خداى متعال این مكان را محل آمد و شد شیعیان و دوستانم قرار خواهد داد. به خدا سوگند هر یك از آنان كه مرا زیارت كند، یا بر من سلام كند، به سبب شفاعت ما- كه اهل بیت پیامبریم - مشمول بخشش و مهربانى خدا قرار خواهد گرفت.»
شیخ صدوق نقل كرده است كه مردى از خراسان به آن حضرت عرض كرد: اى پسر رسول خدا! در خواب پیامبر خدا را دیدم، گو این كه به من چنین فرمود:
«چگونه خواهید بود، زمانى كه پاره تنم در سرزمین شما دفن شود و امانت من میان شما نگهدارى شود و ستاره‏ام در خاك شما پنهان شود؟»
حضرت رضا - علیه السلام - فرمود:
«منم كه در سرزمین شما دفن مى‏شوم و من پاره تن پیامبر شمایم و منم امانت و ستاره. آگاه باشید! هر كس مرا زیارت كند، در حالى كه بشناسد حق و اطاعتى كه خدا براى من واجب كرده است، من و پدرانم روز قیامت شفیع او خواهیم بود و كسى كه من و پدرانم شفیع او باشیم، نجات مى‏یابد؛ گر چه بار گناه او به اندازه بار گناه انس و جن باشد.»(14)

6 - رهایى از آتش جهنم‏

خداى متعال همواره در قرآن به كیفر دردناك و غیرقابل تحمل اخروى اشاره مى‏كند. بر پایه ده‏ها آیه از كتاب خدا، جهنم جایگاه آنان است كه از پروردگارشان روى برتابند و به حلقه بندگى شیطان و هواى نفس درآیند؛ و جهنم بد جایگاهى است براى آنان. آیات قرآن به ابعاد مختلف این مسئله اشاره كرده است. بر طبق این آیات، چون روز قیامت فرا رسد، آتش جهنم فراز آمده و خودنمایى مى‏كند. در این اوضاع و احوال ترس آور و دهشتناك زائران حضرت رضا - علیه السلام - از امتیاز بزرگى برخوردارند. آنان از آتش سوزان جهنم درامانند.
حضرت عبدالعظیم حسنى مى‏گوید: از امام هادى - علیه السلام - شنیدم كه فرمود:
«مردم قم و آبه آمرزیده هستند؛ چون در طوس به زیارت جدم على بن موسى الرضا - علیه السلام - مى‏روند. آگاه باشید! هر كه به زیارت آن حضرت بشتابد و در راه رفتن به طوس قطره‏اى از آسمان بر سر او فرود آید، حتى اندكى به رنج و زحمت افتد، جسم او بر جهنم حرام خواهد شد(15).»
حضرت رضا - علیه السلام - چنین نقل كرده است:
«من مظلومانه با سم كشته خواهم شد و در كنار قبر هارون الرشید دفن مى‏شوم. روز قیامت زائران قبرم با كرامت‏ترین ورود را بر خداى متعال خواهند داشت و هر مومنى كه مرا زیارت كند و قطره‏اى آب از آسمان بر چهره او فرو ریزد و در راه زیارت به رنج و زحمت افتد، جسد او بر آتش جهنم حرام خواهد شد(16).»
در ذیل این دو روایت نكته‏اى آمده است كه و آن این جسد آن دسته از زائران على بن موسى الرضا - علیه السلام - بر آتش حرام خواهد بود كه در مسیر زیارت و حركت به سمت مشهد قطره‏اى باران از آسمان بر سرشان فرو ریزد. در این باره دو پرسش به ذهن مى‏آید: اول آن كه مقصود حضرت از بارش یك قطره باران از آسمان چیست، دوم آن كه آیا آنان كه بدون این شرط به زیارت مى‏روند، به این پاداش دست نمى‏یابند؟
پاسخ پرسش نخست آن است كه در آن روزگاركه مردم پیاده و یا با چهار پایان به سفر مى‏رفته‏اند، بارش باران آنان را به زحمت مى‏انداخته است و در واقع، مقصود امام - علیه السلام - آن است كه خداى متعال رنج و زحمت زائران آن حضرت را نادیده نخواهد گرفت و به آنان پاداش خواهد داد، از این رو، در روایتى دیگر از جناب عبدالعظیم حسنى این مطلب به گونه‏اى روشن‏تر نقل شده است. ایشان مى‏گوید: از امام جواد - علیه السلام - شنیدم كه فرمود:
«هر كس پدرم را زیارت كند و در مسیر زیارت به سبب بارش باران، سرما و یا گرما و یا هر چیز دیگرى اذیت شود و به رنج افتد، جسد او بر آتش جهنم حرام خواهد شد.»
در پاسخ به سؤال دوم به نظر مى‏رسد براى رسیدن به پاداش بزرگ زیارت حضرت رضا - علیه السلام - ضرورتى ندارد زائر در مسیر حركت و در مدت زیارت به زحمت افتد و هر كه توفیق زیارت ایشان را یابد، به این پاداش عظیم دست خواهد یافت. صد البته همان طور كه فرموده‏اند: «افضل الاعمال احمزها»؛ «بافضیلت‏ترین اعمال پر مشقت‏ترین آنهاست». زحمت و مشقتى كه زائر در راه حركت به حرم مطهر ایشان مى‏بیند، برثواب او خواهد افزود. سخن رسول خدا - صلى الله علیه وآله - در این باره گواه روشنى بر این مطلب است.
امام صادق - علیه السلام - ازپدرانش از امیرمؤمنان، على - علیه السلام - نقل كرده است كه رسول خدا - صلى الله علیه وآله - چنین فرمود:
«به زودى پاره تن من در سرزمین خراسان دفن خواهد شد، هیچ مومنى او را زیارت نمى‏كند، مگر آن كه خداى عزوجل بهشت را بر او واجب و جسدش را بر آتش حرام مى‏گرداند.»
در روایتى دیگر از امام جواد - علیه السلام - چنین نقل شده است:
«میان دو كوه طوس مشتى از خاك بهشت نهاده شده است، هر كه داخل آن شود، روز قیامت از آتش در امان خواهد بود.»(17)

7 - وعده بهشت

بهشت از دیرباز آرزوى مؤمنان و خداجویان بوده است؛ رسیدن به بهشت كار آسانى نیست و شرایط و ویژگیهاى متنوع و متعددى باید در آدمى پدید آید تا قابلیت ورود به آن را پیدا كند. حرم پاك و پاكیزه على بن موسى الرضا - علیه السلام - كه مطاف فرشتگان و محل آمد و شد آنان و كانون راز و نیاز عارفان و سوز و گداز مومنان و عاشقان اهل بیت است، در واقع، پاره‏اى از بهشت است كه خداوند آن را در زمین نهاده است. ورود به این حرم بى همتا نوعى انس با بهشت و بهشتیان است و كسى كه با معرفت و فروتنانه حضرت رضا - علیه السلام - را در این مكان زیارت كند، راه ورود به بهشت را براى خود هموار كرده است.
در روایتى كه در این باره از پیامبر خدا، امام كاظم، امام جواد و امام رضا - علیهم السلام - نقل شده تاكید فراوان شده است كه پاداش زیارت آن حضرت بهشت است. براى توضیح بیشتر این مطلب نقل متن روایات مناسب به نظر مى‏رسد:
رسول خدا - صلى الله علیه وآله - فرمود:
«اوجب الله عزوجل له الجنة(18).»
از امام موسى بن جعفر و امام جواد - علیهماالسلام - نقل شده است:
«فله الجنة.(19)»
«كسى كه قبر پسرم را زیارت كند، بهشت از آن اوست.»
امام جواد - علیه السلام - فرمود:
«ضمنت لمن زار قبر ابى بطوسٍ عارفاً بحقه الجنة على الله تعالى.(20)»
«من ضامن بهشت براى كسى هستم كه قبر پدرم را در طوس زیارت كند وحق او را بشناسد.»
عبدالعظیم حسنى از امام جواد - علیه السلام - چنین نقل كرده است:
«الجنة واللَّهِ(21).»
«سوگند به خدا، بهشت براى كسى است كه قبر پدرم رازیارت كند.»
امام جواد - علیه السلام - در پاسخ به این سؤال كه ثواب كسى كه در خراسان زائر پدر شما باشد، چیست؟ فرمود:
«الجنةُ واللهِ الجنةُ واللهِ(22).»
«سوگند به خدا بهشت است، سوگند به خدا بهشت است.»
حضرت رضا - علیه السلام - فرمود:
«حشر فى زمرتنا وجعل فى الدرجات العُلى من الجنة رفیقنا(23).»
«كسى كه مرا در غربت زیارت كند، خدا او را با ما محشور خواهد كرد و در درجه‏ها و مراتب عالى رفیق ما خواهد بود.»
همان طور كه ملاحظه شد در برخى از این روایات بهشت پاداش و نتیجه زیارت امام رضا - علیه السلام - قرار داده شده است و در برخى، امام جواد - علیه السلام - یك بار سوگند یاد كرده و در برخى از آنها دو بار به خدا سوگند یادكرده است كه بهشت از آن كسى است كه آن حضرت را زیارت كند. در بعضى از این روایات، حضرت با تعبیر دیگرى تأكید مى‏ورزد و مى‏فرماید: من ضمانت مى‏كنم بهشت را براى زائران پدرم، و در بعضى از نسخه‏ها به جاى «ضمنت»، «حتمتُ» آمده است؛ یعنى قاطعانه و از روى یقین مى‏گویم كه بهشت پاداش زیارت آن حضرت است؛ گواین كه برخى از مخاطبان حتى گروهى از شیعیان آن حضرت نمى‏توانسته‏اند این همه پاداش را براى زیارت ایشان باور كنند. از این رو، حضرت با تاكید بسیار آن پاداش عظیم را ضمانت مى‏كند.
اما آن چه در این میان شگفت آور مى‏نماید، روایتى است كه از خود آن حضرت در كتاب‏هاى من لایحضره الفقیه و عیون اخبارالرضا و دیگر منابع مهم حدیثى نقل شده است كه «حشر فى زمرتنا و جعل فى الدرجات العلى من الجنه رفیقنا(24).»
این حدیث شریف در بردارنده چند نكته است:
اول آن كه زائر حضرت به بهشت مى‏رود؛
دوم آن كه در مرتبه‏ها و مقامهاى عالى بهشت جاى مى‏گیرد،
سوم آن كه درقیامت با ائمه - علیهم السلام - محشور مى‏شود و در بهشت همراه آنان است و با آنان انس و رفاقت دارد، و این پاداشى است عظیم كه نشانگر جایگاه ویژه و بى همتاى حضرت رضا - علیه السلام - در درگاه الهى است.
در این جامناسب مى‏نماید به روایت دیگرى كه مضمون شگفت آور و دل‏انگیزى درباره فضیلت زیارت آن حضرت دارد، اشاره شود:
آن حضرت مى‏فرماید
«آگاه باشید! هر كس مرا در غربتم در طوس زیارت كند، روز قیامت در درجه من، با من و آمرزیده خواهد بود(25).»

8 - موقعیت خاص در قیامت

انسان در این دنیا آزاد است و مى‏تواند به هر عملى دست زند، هر چه مى‏خواهد بگوید و نیتها و آرزوهاى خود را بر طبق میل خود سامان دهد، اما خداوند همواره در قرآن تذكر داده و به آدمى نهیب مى‏زند كه روز قیامت فراروى شما ست و آن روز دادگاهى بزرگ و واقعى در محضر خدا تشكیل شده و همه گفتارها، كردارها ونیتهاى آدمى در ترازوى سنجش قرار مى‏گیرد. در آن روزِ شگفت‏انگیز همه آدمیان مى‏باید پاسخ گوى اعمال خود باشند. در آن روز مردم باتوجه به اعمال و عقاید خود در گروه‏ها و مراحل مختلفى قرار دارند و گروهى از آنان از موقعیتهاى ویژه و ممتازى برخوردارند و زائران حضرت رضا در زمره آنانند. بر طبق برخى از روایات كه پیش‏تر به آنها اشاره شد، زائران قبر حضرت رضا - علیه السلام - از والاترین مقام و بهترین هدیه برخوردارند(26).
بر پایه روایتى دیگر، هر كس حضرت رضا - علیه السلام - را زیارت كند چون روز قیامت شود، براى او منبرى در برابر منبر رسول خدا - صلى الله علیه وآله - بر پا مى‏كنند تاخدا از حساب خلایق فارق شود(27).
راوى مى‏گوید: ایوب بن نوح را دیدم كه آن حضرت را زیارت مى‏كرد و مى‏گفت: به طلب منبر آمده‏ام.
در روایت دیگرى آمده است كه بهترین و با كرامت‏ترین ورود را بر خداى متعال دارند. در برخى از این روایات فقط نام منبر پیامبر - صلى الله علیه وآله - آمده است.(28)
از مجموع این روایات نكته‏هاى مختلفى در شأن والاى زائر امام رضا استفاده مى‏شود كه گروهى از آنهاعبارت است از:
اول: زائر امام رضا در قیامت از موقعیت ویژه‏اى برخوردار است؛
دوم: او در سایه پیامبران و امامان و در برابر على و رسول خدا - صلوات الله علیهما - قرار مى‏گیرد؛
سوم: در طول مدت حساب جایگاهى خاص و راحت دارد.
چهارم: در مقایسه با دیگران زائران ائمه او از بالاترین درجه و بهترین هدیه برخوردار است.

9- ثواب مجاهدان و شهیدان

مجاهدان در درگاه الهى مقامى خاص دارند. خداوند مكرر در قرآن از بزرگى و فضیلتهاى آنان یاد مى‏كند و آن دسته از مجاهدان كه خونشان بر زمین ریخته مى‏شود و جان به كف نهاده و در راه جانان نصار مى‏كنند، در زبان قرآن و سخنان معصومان - علیهم السلام - شهید گفته مى‏شود. شهیدان در فرهنگ اسلامى مقامى بس ارجمند و جایگاهى رفیع دارند تا آن جاكه در ردیف پیامبران از آنان یاد شده است (29).
بر پایه گروهى از روایات آمده است كه زائر حضرت رضا - علیه السلام - پاداشى به اندازه پاداش صدهزار مجاهد(30) در راه خدا دارد. در روایت دیگرى از امام صادق - علیه السلام - چنین نقل شده است:
«مردى از فرزندان موسى بن جعفر به پا خواهد خواست، نام او مانند نام امیرالمؤمنین، على است و او در طوس در سرزمین خراسان مدفون خواهد شد. او به وسیله سم كشته و در همان جا غریبانه دفن خواهد شد. هركس او را زیارت كند در حالى كه حقش را بشناسد، خدا پاداش كسانى را به او خواهد داد كه قبل از فتح مكه در راه خدا انفاق كرده و جنگیده‏اند(31).»
درگروهى ازروایات، زائرحضرت رضا اجرى مانند اجر شهید دارد. بر طبق این روایات، زائران حرم ملكوتى حضرت رضا - علیه السلام - مانندشهیدانى هستند كه در ركاب رسول خدا - صلى الله علیه وآله - جنگیده و به شهادت رسیده‏اند. شیخ صدوق از امام صادق - علیه السلام - دراین باره چنین نقل كرده است:
«یكى ازنوه‏هاى من درسرزمین خراسان در شهرى كه به آن طوس مى‏گویند، كشته خواهد شد. هر كس در حالى كه حقش را مى‏شناسد او را زیارت كند، روز قیامت دستش را مى‏گیرم و او را داخل بهشت مى‏كنم؛ گرچه در زمره انجام دهندگان گناه كبیره باشد. هركس او را زیارت كند در حالى كه حقش را بشناسد، خدا به او اجر هفتاد شهید از شهیدانى كه باایمان و از روى حقیقت جلوى رسول خدا به شهادت رسیده‏اند، خواهد داد(32).»
همه كسانى كه درجنگ جان مى‏بازند شهید به شمارنمى آیند و شهید كسى است كه فقط براى خدا و با ایمان و اعتقاد به خدا و در راه او خونش بر زمین ریخته شود، اینان شهیدان حقیقى هستند.

10 - پاداش زیارت رسول خدا

رسول خدا محمد بن عبدالله - صلوات الله علیه و آله - خاتم پیامبران و برترین، بهترین و با فضیلت‏ترین مخلوق خدا است. كسى كه آن حضرت را زیارت كند، مثل آن است كه خدا را در عرش زیارت كرده است.
زید شحام مى‏گوید: از امام صادق - علیه السلام - پرسیدم: پاداش كسى كه رسول خدا را زیارت كند چیست؟
فرمود: «مانند كسى است كه خدارا در عرشش زیارت كرده است.»
پرسیدم: ثواب كسى كه یكى از شما را زیارت كند، چیست؟
فرمود: «مانند پاداش كسى است كه رسول خدا - صلوات الله علیه وآله - را زیارت كرده باشد(33).
در روایت‏هاى مختلفى پاداش زیارت حضرت رضا- علیه السلام- مانند پاداش كسى قرار داده شده است كه رسول خدا- صلوات الله علیه وآله- را زیارت كرده باشد.
امام موسى بن جعفر- علیه السلام - فرمود:
«پسرم، على -علیه السلام- مظلومانه با سم كشته خواهد شد و در طوس در كنار هارون دفن مى‏شود. هر كس اورا زیارت كند، مانند آن است كه رسول خدا - صلوات الله علیه وآله - را زیارت كرده است.»(34)
جناب شیخ طوسى - قدس سره - از حضرت رضا - علیه السلام - در این باره این گونه نقل كرده است: حسن بن على بن فضال مى‏گوید: از امام على بن موسى الرضا - علیه السلام- شنیدم كه فرمود:
«در خراسان بقعه‏اى است كه در آینده محل رفت و آمد فرشتگان مى‏گردد و همواره تازمانى كه قیامت فرا رسدو در صور دمیده شود گروهى از ملائكه از آسمان به سوى آن بقعه فرود مى‏آیند و گروهى از آنان از آن جا به آسمان مى‏روند.»
پرسیدند: اى پسر رسول خدا! این بقعه، چه بقعه‏اى است؟
حضرت فرمود:
«سوگند به خدا این بقعه بوستانى از بوستانهاى بهشتى است، هر كه مرا در آن بقعه زیارت كند، مانند كسى است كه رسول خدا- صلوات الله علیه وآله- را زیارت كرده و خدا براى او پاداش هزار حج نیكو و هزار عمره قبول شده را خواهد نوشت و من و پدرانم روز قیامت شفیع او خواهیم بود(35).»

11- با فضیلت‏تر از همه زیارت ها

همان طور كه پیش‏تر اشاره شد، زیارت قبر پیامبر خدا- صلوات الله علیه وآله- فاطمه زهراو دیگرمعصومان -علیهم السلام- فضیلت و پاداش ویژه وعظیمى دارد. در این میان، زیارت طلایه دار شهیدان تاریخ واسوه آزادگان جهان، سیدالشهدا - علیه السلام - امتیاز خاص به خود را دارد. اما روایاتى نشان‏گر آن است كه زیارت حضرت رضا - علیه السلام - حتى از زیارت امام حسین - علیه السلام- نیز پاداش بیش‏ترى دارد.(36) بر طبق گروهى از روایات، روز قیامت زائران رسول خدا و ائمه - علیهم السلام- موقعیت ممتاز و ویژه‏اى دارند، اما زائران قبر حضرت رضا- علیه السلام - از والاترین مقام و بهترین هدیه برخوردار خواهند بود.(37) در یكى از این روایات تعبیرى شگفت‏انگیز آمده است. حضرت رضا - علیه السلام - فرمود:
«زائر من روز قیامت در درجه من، و با من آمرزیده خواهد شد.»
یش‏تر روایتى آورده شد كه زائر حضرت رضا در درجه‏ها و مراتب عالى بهشت با ائمه خواهد بود.(38)
روایاتى از این دست- به ویژه روایت اول - نشان‏گر آن است كه زیارت حضرت رضا- علیه السلام-بیش‏ترین فضیلت را دارد. دربرخى از روایات به گونه‏اى دیگر این مطلب نقل شده است: حضرت عبدالعظیم حسنى مى‏گوید: به امام جواد عرض كردم درباره قبر امام حسین و قبر پدر بزرگوار شما در طوس تردید دارم؛ نمى‏دانم به طوس براى زیارت پدرتان مشرف گردم یا به كربلا روم براى زیارت امام حسین - علیه السلام - ، آن حضرت فرمود: همین جابمان، آن گاه از اتاق بیرون رفت و برگشت در حالى كه اشكهایش بر دو گونه‏اش جارى بود. پس فرمود:
«زائران قبر امام حسین - علیه السلام - فراوانند و زوار قبر پدرم كم اند(39).»
جناب على بن مهزیار مى‏گوید: به امام جواد- علیه السلام - عرض كردم: آیا زیارت حضرت رضا - علیه السلام - فضیلت بیش‏ترى دارد یا زیارت امام حسین - علیه السلام - حضرت فرمود:
«زیارت قبر پدرم با فضیلت‏تر است؛ زیرا همه مردم به زیارت امام حسین مى‏روند، اما قبر پدرم را تنها شیعیان خاص زیارت مى‏كنند(40).»
از امام صادق - علیه السلام- در این باره مطلبى نقل شده است كه مى‏تواند شاهدى مناسب براى مضمون این حدیث باشد. آن حضرت اشاره مى‏كند كه زائران حضرت رضا - علیه السلام - در برهه‏اى از زمان خاص و كم بلكه كم‏تر خواهند بود(41). بدین سان، روایاتى كه درباره برترى و فضیلت داشتن زیارت حضرت رضا-علیه السلام- درمقایسه بادیگر معصومان - علیهم السلام- نقل شد، دو گونه بود: بخش اول به طور روشن نشان گر پاداش افزون‏تر وموقعیت ممتازترى بود كه زائران حضرت رضا-علیه السلام - داشتند. بخش دوم روایاتى بود كه از آن رو زیارت آن حضرت را بر زیارت امام حسین - علیه السلام - ترجیح مى‏داد كه قبر حضرت زائر ندارد، برخلاف ضریح مقدس امام حسین كه همه شیعیان به زیارت آن حضرت مى‏روند. از این رو، همان طور كه برخى از دانشوران بزرگ شیعه نوشته‏اند مى‏توان این روایات را ویژه آن روزگار دانست؛ روزگارى كه شیعیان دوازده امامى در خراسان اندك بودند و تفرقه بر جامعه تشیع به ویژه در ایران سایه افكنده بود؛ از این رو، قبر با بركت آن حضرت زائران كم‏ترى داشت وتنها آنان كه به امامت و معصوم بودن آن حضرت معرفت داشتند، خالصانه به زیارت آن مرقد نورانى مى‏شتافتند. از این رو، امام جواد- علیه السلام-به جناب عبدالعظیم حسنى فرمود كه زیارت قبر امام رضا-علیه‏السلام- فضیلت بیش‏ترى دارد و به دلیل آن هم اشاره فرمود.
علامه مجلسى در توضیح این حدیث مى‏نویسد:
برپایه این روایت در هر زمانى كه قبر یك یا چند معصوم - علیه السلام - زائران كم‏ترى داشته باشد، زیارت آن مرقد فضیلت بیش‏ترى دارد.»
بدین ترتیب، اكنون كه وهابیان ساده لوح حرم مطهر امام هادى و امام عسكرى - علیهماالسلام - را تخریب كرده‏اند و اكنون مدت‏ها است هیچ شیعه‏اى نمى‏تواندبه زیارت آن دو ولى، حجت و نور خدا برود، در این زمان اگر كسانى بتواند بابرنامه‏هاى سیاسى نظامى و یاهر راه دیگرى مسیر زیارت و تعمیر حرم آن دو امام بزرگ را فراهم آورند، با فضیلت‏ترین و بهترین عمل را انجام داده‏اند.
علامه مجلسى در توضیح حدیث على بن مهزیار چنین نوشته است: شاید این حدیث ویژه آن روزگار باشد؛ چه این كه جز شیعیان خاص كه به درستى این فضیلت زیارت حضرت رضارا مى‏دانستند، دیگر شیعیان به زیارت آن حضرت نمى‏شتافتند. بر طبق این تحلیل، در هر زمانى هر امام معصومى كه زائر كم‏ترى داشته باشد، ثواب زیارت او افزون‏تر خواهد بود.(42)
به هر حال، اعتماد بر ظاهر این روایات نیز از احتمال هایى است كه تاحدودى قابل ملاحظه است و بر اساس آن باید گفت: زیارت امام رضا - علیه السلام- افضل از زیارت دیگر ائمه خواهد بود.

12- استجابت دعا

خداوند متعال مى‏فرماید «ادعونى استجب لكم» بر طبق این آیه شریفه، خداى متعال وعده داده‏است دعاى بندگان خود رابه اجابت برساند، اما دعابراى این كه مستجاب شود اولاً واقعاً باید دعا باشد و بنده از سر بندگى و باهمه وجود از خداى خود خواسته‏اش را بخواهد، و ثانیاً باید شرایط دعا را آن طوركه در دیگر آیات قرآن و روایات رسیده است، داشته باشد. در این میان پاره‏اى از امور در مستجاب شدن دعاهاتاثیر فراوان دارد. به عنوان مثال، زمان و مكان دعاكردن در به ثمر نشستن دعاها تاثیر فراوان دارد. دعا كردن در شب قدر، شب‏هاى ماه رمضان، ایام شهادت معصومان مانند: روز عاشورا، شب عرفه، عید قربان و جمعه با دیگر ایام متفاوت است. به همان سان كه دعا كردن در كنار خانه خدا، مسجد پیامبر، مسجد كوفه، زیر گنبد امام حسین- علیه السلام- و...با مكان‏هاى عادى تفاوت دارد.
از مكان هایى كه همواره رحمت و عنایت‏هاى خاص الهى بر آن فرود مى‏آید و از نورانیت ویژه و صفاى معنوى بى بدیلى برخوردار است، حرم مطهر على بن موسى الرضا - علیه السلام - است، اوضاع و احوال و شرایط و اوصاف حرم مطهر زمینه را فراهم مى‏آورد و شرایطى را رقم مى‏زند كه زائر به خداى متعال نزدیك شود و زمینه به هدف رسیدن دعاهاى او فراهم آید.
یاسر، خادم امام على بن موسى الرضا - علیه السلام - از آن حضرت چنین نقل مى‏كند:
«براى زیارت هیچ قبرى جز قبرهاى ماسفر نكنید، بدانید كه من ظالمانه با سم كشته و در سرزمین غربت دفن خواهم شد، پس هر كس براى زیارت من سفر كند، دعایش مستجاب و گناهانش بخشوده خواهد شد(43).»
درروایت دیگرى از امام هادى - علیه السلام - نقل شده است:
«هر كس حاجتى دارد، باید به زیارت قبرجدم، على بن موسى الرضا - علیه السلام - در طوس بشتابد. او باید با غسل به زیارت رود و دو ركعت نماز نزد سر آن حضرت (بالاى سر) بخواند و در قنوت حاجت خود را بخواهد. همانا دعایش مستجاب خواهد شد، اگر خواسته او گناه یا قطع رحم نباشد(44).»
ادامه دارد



تاریخ : شنبه 10 اسفند 1392 | 10:27 ب.ظ | نویسنده : سیدعمید میرحسینی | نظرات

  • paper | طلا باکس | پایگاه صنعتی